Yanmar F195–FX265 hydrauliek, PTO en werktuigen

De hydrauliek van de Yanmar F195 t/m FX265 is verrassend compleet voor tractoren van deze leeftijd: positiecontrole, automatische diepteregeling en op de U-uitvoering zelfs een elektronische hefautomaat. Zo haal je alles uit de hef, de aftakas en je werktuigen.

Geschikt voor de hele serie: F195(D), FX195(D), F215(D), FX215(D), F235(D), FX235(D), F255(D), FX255(D), F265(D) en FX265(D).

Yanmar F195–FX265 hefbediening: drie systemen

De hef ken je het snelst via de drie regelaars naast de stoel:

• Positiecontrole houdt het werktuig op een vaste, zelfgekozen hoogte — voor ploegen en al het werk zonder frees.
• Auto-rotary houdt de freesdiepte constant op ongelijk land. Schaal 1–4 voor ondiep werk, 4–8 voor normaal frezen, 9–10 voor diep frezen; boven stand 10 is de automaat uitgeschakeld.
• Mix-control combineert beide en begrenst alleen de daalzijde — nuttig op natte of hobbelige percelen.

Heffen en zakken tijdens het werk doe je met de hefschakelaar (one-touch); het lift-up-lampje op het dashboard brandt zolang het werktuig geheven is. Let op: staat de positiehendel in de hoogste stand, dan zakt het werktuig niet via de schakelaar. En zolang het contact op ON staat, zakt de hef óók met afgezette motor — houd kinderen bij de tractor vandaan.

De daalsnelheid regel je met de stop-/slow-returnklep: linksom is sneller, rechtsom langzamer, en helemaal dicht blokkeert de hydrauliek — verplicht wanneer je onder een geheven werktuig werkt. De niet-UFO-uitvoeringen hebben daarnaast een daalkussen dat het werktuig vlak boven de grond afremt; voor ploegwerk is dat uit te schakelen met de demperhendel achter de rechterkap.

Yanmar F195–FX265 backup-automaat

Met ingeschakelde backup-schakelaar (lampje aan) heft het werktuig automatisch zodra je de hoofdschakelhendel in achteruit zet — inclusief waarschuwingszoemer. Schakel de automaat uit bij het laden op een aanhanger, bij het oversteken van dammen, in de boomgaard of kas, en met werktuigen die niet aan de driepuntshef hangen.

Yanmar FX265 en de andere U-uitvoeringen: OK-UFO uitgelegd

De OK-UFO-automaat (U-uitvoering) regelt elektronisch drie dingen tegelijk: de freesdiepte, de helling van het werktuig ten opzichte van de grond en de stand van de rotarykap. Eén druk op de OK-knop activeert alles tegelijk, inclusief daalkussen. De diepte stel je in met een draaiknop (schaal: tot 3 voor ondiep werk, 3–5 voor normaal frezen, vanaf 4 richting diep), de hellingautomaat houdt de frees waterpas ten opzichte van het maaiveld, hoe schuin de tractor ook staat, en met de hefstand-draaiknop begrens je de maximale hefhoogte. Op de weg zet je de automaat uit (dashboardlampjes gedoofd) zodat het werktuig niet onverwacht kan zakken.

Goed om te weten bij een gebruikte machine: een knipperend dashboardlampje betekent een sensorstoring, en de helling-nulstand is te kalibreren met de fijnafstelschroef — werktuig 5–10 cm boven vlakke grond heffen en bijdraaien tot het horizontaal hangt. Richt bij het wassen nooit de hogedrukspuit op de controlbox, magneetkleppen of sensoren.

Yanmar F195–FX265 aftakas (PTO)

De PTO-as is 35 mm (JIS-maat); controleer bij een Europees werktuig dus altijd de aansluiting van de tussenas. Schakel de PTO alleen met volledig ingetrapte koppeling en lees het werktoerental af op de PTO-schaal van de toerenteller. De hef is een driepunts JIS type 0 (F/FX195) of type 1 (F/FX215 en groter) met positiecontrole.

Wat kun je met 19 tot 26 pk?

Het PTO-vermogen is nooit officieel gepubliceerd; reken indicatief op 85–90% van het motorvermogen. In de praktijk betekent dat: de F/FX195 draait moeiteloos een frees van 1,30 m (de fabrieksmaat RSB-1302), de middenklasse trekt 1,40–1,50 m en de F/FX255 en 265 zijn met hun extra gewicht en 1,50 m frees ook geschikt voor éénschaar ploegen en serieus transportwerk. De versnellingskeuze uit de handleiding: groep 1 voor frezen (rijversnelling 1–2, freesas in stand 1–3), groep 2 voor ploegen en eggen, groep 3 voor transport. Houd bij het frezen rondom circa 2,6 m kopakker aan en monteer bij zware aanbouwwerktuigen de balastgewichten (4 × 25 kg wiel- en 2 × 20 kg frontgewichten) voor de balans.

Externe hydrauliek is er ook: een enkelwerkende afname op de cilinderkop (voor bijvoorbeeld een kipwagen, bedienen via de positiehendel met dichtgedraaide stopklep) en een dubbelwerkende afname bij de rechteropstap voor een voorlader — de omschakelhendel zit onder de stoel.